Απόδοση οφειλόμενης τιμής σε επιφανείς Καλαρρυτινούς... Η περίπτωση της οικογένειας Λάμπρου

Το παρακάτω κείμενο αποτελεί την πανηγυρική ομιλία που εκφώνησε ο κ. Απόστ. Κατσίκης κατά τις εκδηλώσεις για την 193η επέτειο της Επανάστασης των Καλαρρυτών, στις 6 Ιουλίου 2014

Ο Απ. Κατσίκης κατά την εκφώνηση του πανηγυρικού

Του ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΚΑΤΣΙΚΗ, 

Ομ. Καθηγητή Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, κάτω από τις κρατούσες συνθήκες κυριαρχίας και του συστήματος αρχών και αξιών που επέβαλε η οθωμανική διοίκηση, πολύ λίγες ήταν οι περιοχές του ελλαδικού χώρου που κατόρθωσαν όχι μόνον να αντέξουν και να επιζήσουν αλλά να αναπτύξουν μια πρωτόγνωρη για τα δεδομένα δυναμική και να οδηγηθούν σε ανοδική και δημιουργική πορεία και ευμάρεια.
Στον κατάλογο των περιοχών με τα παραπάνω χαρακτηριστικά συμπεριλαμβάνονται τα βλαχοχώρια της Πίνδου και ασφαλώς σε περίοπτη θέση κατατάσσονται οι Καλαρρύτες. Οι προγονοί μας Καλαρρυτινοί, κάτω από ειδικό καθεστώς αυτονομίας, αλλά κυρίως  με όπλο τη δύναμη  για επιβίωση και τη θέληση για  δημιουργία, κατάφεραν σε μικρό χρονικό διάστημα να μετατρέψουν ένα μικρό κτηνοτροφικό χωριό σε οικισμό αστικού χαρακτήρα με χιλιάδες κατοίκους και υψηλό οικονομικό, κοινωνικό, πνευματικό και πολιτιστικό επίπεδο. Οι Καλαρρυτινοί έμποροι με οίκους σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι βιοτέχνες, μετέπειτα βιομήχανοι, οι τεχνίτες- καλλιτέχνες του ασημιού, οι αγιογράφοι - ζωγράφοι, έκαναν γνωστό και υπερήφανο το χωριό μας μέσω της προόδου και των επιτευγμάτων τους όχι μόνο ανά το πανελλήνιο αλλά σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Δυστυχώς, αυτή η αξιοζήλευτη οικονομική ευμάρεια, η κοινωνική και πολιτιστική άνοδος έμελλε να διακοπεί βίαια και ανεπανόρθωτα πριν από 193 χρόνια, τέτοιες μέρες, αρχές Ιουλίου του 1821. Οι Καλαρρυτινοί μέσα στο γενικό κλίμα ...

Νέοι απαγγέλλουν ποιήματα στον τάφο του Συρρακιώτη ποιητή Κώστα Κρυστάλλη στην Άρτα το έτος 1926

Νέοι της Άρτας μεταξύ των οποίων η Αικατερίνη Παπούλια απαγγέλλουν ποιήματα του Κρυστάλλη στον τάφο του στο Νεκρομαντείο της Άρτας τον Ιούλιο του 1926. 

Αρχείο Χρυσηίδας Σούλη

ΠΗΓΗ: Η φωτογραφία αυτή δημοσιεύτηκε στην τοπική εφημερίδα των Ιωαννίνων "Ηπειρωτικός Αγών"

Η πρώτη σφραγίδα της Κοινότητος Συρράκου, αμέσως μετά την απελευθέρωσή της το 1912

Το Συρράκο λίγο πριν την απελευθέρωση

Το Συρράκο απελευθερώθηκε στις 23 Νοεμβρίου του 1912. 

Ήταν απ' τα πρώτα μέρη της Δυτικής Ελλάδας που απελευθερώθηκαν και μάλιστα τρείς μήνες πριν ο στρατός της Ελλάδος απελευθερώσει την πρωτεύουσα της Ηπείρου τα Γιάννενα, τον Φλεβάρη του 1913.


Θυμίζουμε ότι οι περιοχές ανατολικά του Αράχθου ποταμού που διασχίζει την μεγάλη χαράδρα του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων, είχαν απελευθερωθεί το 1881 μετά την συνθήκη του Βερολίνου και παραχώρηση της Θεσσαλίας και μέρους της Ηπείρου στο Ελληνικό κράτος.
Δυτικά του Χρούσια (παραπόταμου του Αράχθου) οι περιοχές παρέμειναν κάτω απ' τον Τουρκικό ζυγό.
Η επανάσταση όμως των Ελλήνων που ήδη είχαν απελευθερώσει την περιοχή του Μετσόβου στις 31 Οκτωβρίου του ιδίου έτους, ξεκίνησε και στα δυτικά Τζουμέρκα με την απελευθέρωση του Συρράκου.
Σήμερα το sirrakiotis blogspot σας παρουσιάζει την πρώτη σφραγίδα ...

23 Νοεμβρίου 1912. Η απελευθέρωση του Συρράκου

Το Συρράκο λίγο πριν την απελευθέρωση (περίπου το 1900)

Το 1881, με τη συνθήκη του Βε­ρολίνου και την παραχώρηση στην Ελλάδα της Θεσσαλίας και μέρους της Ηπείρου το Συρράκο θρηνεί, γιατί παραμένει κάτω από τον Τουρ­κικό ζυγό και τα σύνορα μπαίνουν κατά μήκος του Χρούσια παραπότα­μου του Αράχθου σε απόσταση ανα­πνοής από το χωριό μας.

Ο Χρούσιας πλέον αποτελεί το φυσικό σύνορο Ελλάδας και Τουρκίας και τα «διαμάντια»της Πίνδου, Συρράκο και Καλαρρύτες ανήκουν πλέον σε ξεχωριστά κράτη.

Στις   5   Οκτωβρίου   του   1912 Βουλγαρία, Σερβία και Ελλάδα κή­ρυξαν τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι περιορισμένες δυνάμεις που αρχικά είχαν διατεθεί στο στρατό Ηπείρου δεν επέτρεψαν την ανάληψη της επιθετικής ενέρ­γειας τις πρώτες μέρες του πολέ­μου. Από τις 17 Οκτωβρίου όμως ο στρατός ενισχύθηκε σημαντικά. Έτσι έγινε δυνατή η απελευθέρωση της Πρέβεζας στις 21 Οκτωβρίου.

Στις 31 Οκτωβρίου μετά από σκληρή μάχη απελευθερώθηκε το Μέτσοβο. Μετά τη νέα σημαντική ενίσχυ­ση των στρατιωτικών δυνάμεων της Ηπείρου το Στρατηγείο σχεδίασε να επιτεθεί κατά των Ιωαννίνων στις 26 Νοεμβρίου. Τότε συγκρότησε δύο ανεξάρτητα αποσπάσματα για την υποστήριξη της κύριας ενέργειας από τα πλευρά και τα νώτα.

Το ένα από αυτά συγκροτήθηκε στην πε­ριοχή του χωριού Πράμαντα και είχε δύναμη 1750 οπλιτών. Το απόσπασμα Πραμάντων έλα­βε διαταγή από τον αρχηγό του στρατού Ηπείρου να βρίσκεται το πρωί της 26^ης Νοεμβρίου στα οχυρώματα της Καστρίτσας νοτιοανα­τολικά των Ιωαννίνων. Ο διοικητής του αποσπάσματος συνταγματάρ­χης Αριστοτέλης Κόρακας έδωσε την εξής διαταγή: Ο Λόχος Ευζώνων και τα εθελο­ντικά σώματα προσκόπων, δυνάμε­ως περίπου 600 αντρών, να κινη­θούν το πρωί της 23^ης Νοεμβρίου από το...

Σπάνιο έγγραφο ισολογισμού της περιουσίας του Σπυρίδωνα Μπαλτατζή

Αναμφισβήτητα ένας απ’ τους μεγαλύτερους ευεργέτες του Συρράκου είναι ο εφοπλιστής Σπύρος Μπαλτατζής. Ο μεγάλος Συρρακιώτης ευεργέτης, ο γιός του αγωγιάτη,  ο οποίος ασχολήθηκε με το εμπόριο και τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τα έζησε στην Οδησσό της Ρωσίας όπου και μεγαλούργησε τον 19^ο αιώνα και δημιούργησε κολοσσιαία περιουσία.

Ο Σπυρίδων Μπαλτατζής κληροδότησε με χειρόγραφη διαθήκη του (ημερομηνία 17.10.1907) το σύνολο της προσωπικής του περιουσίας στο Πανεπιστήμιο, ύψους περίπου 700.000 δραχμών (υπέρογκο ποσό για την εποχή) βάσει ισολογισμού, που συνέταξε ο ίδιος και περιέχεται επίσης στη διαθήκη. Το αρχείο Μπαλτατζή περιήλθε στην κατοχή του Πανεπιστημίου ως μέρος της ομώνυμης κληρονομιάς. 

Σε ισολογισμό του 2010 του Καποδιστριακού Ιδρύματος που διαχειρίζεται το μεγάλο μέρος της περιουσίας του Σπυρίδωνα Μπαλτατζή, ανακοινώθηκε ότι το ποσό που διαχειρίζεται ανέρχεται ...

Ο Συρρακιώτης Κώστας Χολέβας που εκτελέστηκε μετά την γνωστή υπόθεση της Πρίντζου, το μνημείο και η ονοματοδοσία οδού της πόλεως των Ιωαννίνων

Ο Κώστας Χολέβας  εκτελέστηκε στις 10 Αυγούστου 1948 στον λόφο Σταυρακίου στα Γιάννενα, για την συμμετοχή του στην "Υπόθεση της Ευτυχίας Πρίντζου"

Το 1983 ανεγέρθη το μνημείο και το 1986 οδός της πόλης πήρε το όνομά του.


Ο Κώστας Χολέβας γεννήθηκε στο Συρράκο Ιωαννίνων, τελείωσε το δημοτικό σχολείο στα Γιάννενα όπου εγκαταστάθηκε η οικογένειά του. 
Φοίτησε στη Ζωσιμαία Σχολή μέχρι την Τρίτη Γυμνασίου. Διέκοψε το Γυμνάσιο και εργάστηκε ως ιδιωτικός υπάλληλος σε κατάστημα των Ιωαννίνων.

Αργότερα άνοιξε παντοπωλείο στα Γιάννενα, στην οδό Μπιζανίου. Με την γυναίκα του Μαρία Κατσάνου παντρεύτηκε το 1940, απόχτησαν δυο παιδιά, τον Τάκη και τον Κίμωνα.

Στην κατοχή έγινε απ' τους πρώτους μέλος της ΕΠΟΝ και του ΕΑΜ και «πήρε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ανήκε στην επιμελητεία του ΕΑΜ. Βρίσκονταν με άλλους συνεργάτες της οργάνωσης σε συνεχή επαφή με τους αντάρτες τους οποίους προμήθευε τρόφιμα». Το 1948 «συμμετέχει και πρωτοστατεί σε εράνους για την συμπαράσταση προς τις οικογένειες εξόριστων και ανταρτών». Συνελήφθη και κλείστηκε στις στρατιωτικές φυλακές του ΦΙΞ. Λίγες μέρες μετά την δική του σύλληψη, συνέλαβαν και...

Υπόθεση Ευτυχίας Πρίντζου. Ο Συρρακιώτης Κώστας Χολέβας στους εκτελεσθέντες

Η Ευτυχία Πρίντζου

Την μνήμη της Ευτυχίας Πρίντζου και των άλλων συναγωνιστών της, τιμούν τα Γιάννενα
Ενα σημαντικό ιστορικό γεγονός, όχι και τόσο γνωστό, εκτυλίχτηκε στα Γιάννενα το 1948, στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου. Πρόκειται για το γεγονός που έχει μείνει γνωστό ως «Υπόθεση Πρίντζου» και αφορά στη στημένη δίκη που έγινε τον Ιούλιο του 1948 στα Γιάννενα, στο κτίριο της Ζωσιμαίας Ακαδημίας.

Στη δίκη αυτή οδηγήθηκαν 48 αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης και του ΔΣΕ, όλοι μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, ανάμεσά τους και η Ευτυχία Πρίντζου, γραμματέας της ΝΕ Ιωαννίνων του ΚΚΕ και μέλος του Γραφείου Περιοχής Ηπείρου του ΚΚΕ.Η κατηγορία ήταν αυτό που έλεγε το περιβόητο Γ΄ Ψήφισμα, δηλαδή προσπάθεια ανατροπής του καθεστώτος. Το κατηγορητήριο βασίστηκε στις προκηρύξεις που ρίχτηκαν από την παράνομη οργάνωση της ΕΠΟΝ στις 23 Μάρτη 1948. Κατά τη δίκη καμία από τις κατηγορίες δεν αποδείχτηκε. Παρ' όλα αυτά καταδικάστηκαν σε θάνατο και οι 48. Οι 16 εκτελέστηκαν! Τους σκότωσαν στο Σταυράκι σε τρεις ομάδες, στις 27 Ιουλίου, στις 9 και 10 Αυγούστου του 1948, ύστερα από φρικτά βασανιστήρια στο παγοποιείο «ΦΙΞ», τη «Μακρόνησο» των Ιωαννίνων. Ανάμεσά τους και ο Συρρακιώτης Κώστας Χολέβας. 

Πρόκειται για ένα μεγάλο έγκλημα, με τις δίκες σκοπιμότητας του μισαλλόδοξου εμφυλιοπολεμικού καθεστώτος.Τη μνήμη της Ευτυχίας Πρίντζου και των άλλων συμπολιτών μας, που εκτελέστηκαν το 1948 στο Σταυράκι, θα τιμήσει ο Δήμος Ιωαννιτών αυτό το Σαββατοκύριακο.

Αλλά ας δούμε την υπόθεση της Ευτυχίας Πρίντζου πιο αναλυτικά ...

Εκδόθηκε η εισήγηση του καθηγητή Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ευάγγελου Γρ. Αυδίκου, για την απελευθέρωση της Πρέβεζας

«Πρέβεζα 1912-2012 . 

Η Απελευθέρωση, οι εφημερίδες και η προοπτική της Πόλης»

Εκδόθηκε και κυκλοφορεί η ομιλία του Συρρακιώτη καθηγητή Πανεπιστημίου για τα Ελευθέρια της Πρέβεζας

Το Σάββατο 20 Οκτωβρίου 2012,  στο Πολιτιστικό Κέντρο, αίθουσα ''Νικόλαος Κονεμένος'' του Δήμου Πρέβεζας διοργανώθηκε απ’ τον Δήμο Πρέβεζας η κεντρική εκδήλωση για τον εορτασμό της εκατονταετίας από την Απελευθέρωση της πόλης

Η εκδήλωση αυτή την οποία παρακολούθησε πλήθος κόσμου, περιλάμβανε και ομιλία του Συρρακιώτη καθηγητή Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ευάγγελου Αυδίκου, με θέμα: «Πρέβεζα 1912-2012 . Η Απελευθέρωση, οι εφημερίδες και η προοπτική της Πόλης»

Η ομιλία του τυπώθηκε και κυκλοφόρησε από τυπογραφείο της Πρέβεζας. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να το βρουν στα βιβλιοπωλεία της Πρέβεζας ή...

Η εξιστόρηση της απελευθέρωσης του Συρράκου απο έναν καπετάνιο του Σώματος των Κρητών Εθελοντών

Επι τη ευκαιρία της αυριανής επετείου της συμπλήρωσης των 100 χρόνων απ' την απελευθέρωση του Συρράκου στις 
23 Νοεμβρίου 1912, σας παραθέτουμε ένα απόσπασμα από τις «Πολεμικές εξιστορήσεις από τον Ελληνο-Τουρκικόν πόλεμον 1912-1913 εις Ήπειρον»  του καπετάνιου των Κρητικών Εθελοντικών τμημάτων που βοήθησαν στον απελευθερωτικό αγώνα της πατρίδος μας Αριστείδη Κριάρη, που αναφέρεται στις μάχες εκείνων των ημερών για την απελευθέρωση της Ηπείρου

Αριστείδης Κριάρης

Αρχηγός Κρητικών Αγώνων 1878-1889-1896

Υπουργός επι Κρητικής Πολιτείας– Βουλευτής – Δήμαρχος Χανίων.

Αρχηγός εθελοντικού σώματος εις τον Ηπειρωτικόν Αγώνα 1912 – 1913

Από τον Αζωγυρέ Σελίνου Χανίων Κρήτης

Ευρισκόμουνα εις το χωριό Δερβενίστα μαζί με τους άνδρες μου, κατεβαίνοντας από το Μέτσοβο οπότε πήρα την πληροφορία ότι ο Λόχος Ευζώνων υπό τις διαταγές του Λοχαγού Τρυπογιώργου και 500 Κρήτες Αντάρτες υπό τις διαταγές διαφόρων Αρχηγών και όπου επετέθησαν από τις Καλαρρύτες κατά των εις το Συρράκο Τούρκων την 22αν Νοεμβρίου 1912.

Έτρεξαν αμέσως από την Δερβενίτσα, οι αρχηγοί Σγουρός,...

Γιώργος Β. Λεπενιώτης. Ο θρυλικός οπλαρχηγός του Συρράκου

Γεώργιος Λεπενιώτης (1877-1950)

Ο Συρρακιώτης οπλαρχηγός που σχημάτισε εθελοντικό σώμα και απελευθέρωσε το Συρράκο

Παρών σε πολλές μάχες των Ελλήνων απ' το 1896 έως το 1923

Υπηρέτησε τον Ελληνικό στρατό σαν "Ανθυπασπιστής εξ οπλαρχηγών"

Γράφει ο Ιωσήφ Ε. Ζιώγας

Το Συρράκο είναι ίσως το μοναδικό χωριό της Ελλάδας που έχει βγάλει τόσους επιφανείς άνδρες με μεγάλη προσφορά στον Ελληνισμό.

Οι Συρρακιώτες, διέπρεψαν σε όλους τους τομείς: πολιτική, ποίηση, πεζογραφία, ιατρική, ζωγραφική, αθλητισμό, εθνικούς αγώνες κ.α. Ποτέ τόσοι λίγοι δεν πρόσφεραν τόσα πολλά σε τόσους πολλούς.

Ο ηρωικός οπλαρχηγός Γεώργιος Β. Λεπενιώτης, γεννήθηκε στο Συρράκο το 1877.

Το 1896 πήγε εθελοντής στην Κρήτη, όπου βρισκόταν σε εξέλιξη μεγάλη επανάσταση κατά των Τούρκων. Εκεί πήρε μέρος στις μάχες Βρίσης, Μπόλοβου και Παλαιοκάστρου, όπου τραυματίστηκε στο πόδι.

Το Φεβρουάριο του 1897 φεύγει για την περιοχή Τρικάλων, όπου η Εθνική Εταιρεία είχε αποφασίσει να συγκροτήσει ανταρτικά σώματα για να τα στείλει στη Μακεδονία. Στα τέλη Μαρτίου γίνεται η εισβολή και ο Λεπενιώτης παίρνει μέρος στις μάχες Μπάλτινου και Βλαχοκρανιάς.

Λίγες μέρες αργότερα με την έναρξη του Ελληνοτουρκικού πολέμου επιστρέφει στους...

Το πιστοποιητικό γάμου, του μεγάλου ευεργέτη του Συρράκου Σπυρίδωνος Μπαλτατζή (ή Βαλτατζή)

Δείτε το περιεχόμενο ορισμένων απ' τα 700 έγγραφα (19ου και αρχές 20ου αι.), του ευεργέτη Σπ. Μπαλτατζή

Το εκκλησάκι του Αϊ Γιώργη που στο

πίσω μέρος του υπάρχει ο τάφος του ευεργέτη.

 Όπως αναφέραμε σε προηγούμενη ανάρτησή μας, ψηφιοποιήθηκε το αρχείο του ευεργέτη Σπυρίδωνα Μπαλτατζή, απ’ το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τα πρωτότυπα έγγραφα βρίσκονται στο Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου.

 
Σήμερα σας αποκαλύπτουμε το περιεχόμενο, ορισμένων απ’ τα 700 περίπου έγγραφα που σώζονται. Αυτά είναι:

1.    Πρόκειται για χειρόγραφο έγγραφο που συντάχθηκε παρουσία του ταμία του Εθνικού Πανεπιστημίου Δημήτριου Λιβαδά, σχετικά με το κληροδότημα Σπυρίδωνος Μπαλτατζή
2.    Πρόκειται για χειρόγραφο κατάστιχο με τον τρέχοντα λογαριασμό του Σπυρίδωνος Μπαλατζή στην Τράπεζα Αθηνών στις 8.12.1904. Το κατάστιχο φέρει σφραγίδα ελέγχου με ημερομηνία 22.01.1904.
3.    Πρόκειται για χειρόγραφο τραπεζικό κατάστιχο με τον τρέχοντα λογαριασμό του Σπυρίδωνος Μπαλατζή στην Τράπεζα Αθηνών στις 04.09.1906.
4.    Πρόκειται για χειρόγραφο τραπεζικό κατάστιχο με τον τρέχοντα λογαριασμό του Σπυρίδωνος Μπαλατζή στην Τράπεζα Αθηνών στις 18.12.1907.
5.    Πρόκειται για χειρόγραφο τραπεζικό κατάστιχο με τον τρέχοντα λογαριασμό του Σπυρίδωνος Μπαλατζή στην Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως στις 10.06.1906.
6.    Πρόκειται για το τραπεζικό βιβλιάριο του Σπυρίδωνος Μπαλτατζή στην Τράπεζα Αθηνών υπ. αρ. 2660. Το βιβλιάριο αφορά σε τρεχούμενο λογαριασμό με τόκο ύψους 3%.
7.    Πρόκειται για το τραπεζικό βιβλιάριο του Σπυρίδωνος Μπαλτατζή στην Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως της Ελλάδος. Το βιβλιάριο αφορά σε τρεχούμενο λογαριασμό με τόκο ύψους 5,5%.
8.    Πρόκειται για το τραπεζικό βιβλιάριο του Σπυρίδωνος Μπαλτατζή στην Τράπεζα Ηλιοπούλου. Το βιβλιάριο αφορά σε τρεχούμενο λογαριασμό με τόκο ύψους 4%.
9.    Πρόκειται για το τραπεζικό βιβλιάριο του Σπυρίδωνος Μπαλτατζή στην Αυτοκρατορική Οθωμανική Τράπεζα. Το βιβλιάριο έχει μία μόλις εγγραφή για το Φεβρουάριο του 1903.
10. Πρόκειται για το τραπεζικό βιβλιάριο του Σπυρίδωνος Μπαλτατζή στην Τράπεζα της Ανατολής. Το βιβλιάριο αφορά σε ανοιχτό επί ενεχύρω λογαριασμό με τόκο ύψους 6% και πίστωση 85.000 δραχμών.
11. Πρόκειται για χειρόγραφο επίσημο έγγραφο των λιμενικών αρχών Σύρου, βάσει του οποίου ο κεντρικός λιμενάρχης του νησιού βεβαιώνει πως το ατμόπλοιο "Λούλα", 1562 τόνων και εγγεγραμμένο στα νηολόγια του νησιού με Α/Α 852, ανήκει κατά 1% στον Σπυρίδωνα Μπαλτατζή (βλ και έγγραφα με κωδικό IK 1 και IH 1). Μετά το θάνατό του, επομένως, και αφού το σύνολο της περιουσίας του Μπαλτατζή κληροδοτήθηκε στο Πανεπιστήμιο, τότε και αυτό το ποσοστό του ατμόπλοιου περνάει στην κυριότητα του Πανεπιστημίου.
12. Πρόκειται για χειρόγραφη συναλλαγματική από άγνωστο συντάκτη, στην οποία δεσμεύεται ότι θα αποπληρώσει την 1η Ιανουαρίου 1907 (ένα χρόνο μετά την υπογραφή της συναλλαγματικής), το ποσό των 3.855 δραχμών που δανείστηκε από το Σπυρίδωνα Μπαλτατζή. Τη συναλλαγματική συνοδεύει χειρόγραφο σημείωμα του Μπαλτατζή, σύμφωνα με το οποίο η συναλλαγματική τού παραδόθηκε από τον κ. Μπαλάνο.
13. Πρόκειται για δακτυλόγραφη επιστολή του Πρύτανη του Εθνικού Πανεπιστημίου Στέφανου Κυπάρισσου προς τον ταμία του Πανεπιστημίου Δημήτριο Λιβαδά, με την οποία του ζητά να επιστρέψει τα χρήματα που παρακρατήθηκαν από τις υποτροφίες τους σε αυτούς τους φοιτητές που εξόφλησαν το ποσό εγγραφής τους στο Πανεπιστήμιο. Οι εντολές παρακράτησης των χρημάτων περιλαμβάνονταν στα έγγραφα υπ. αρ. 237/132 (βλ. VIIIE 1), 281/149 (βλ. VIIIH 1), 357/159 (βλ. VIIIF 1), 462/210 (βλ. VIIIG 1), 466/213 (βλ. VIIIJ 1), 1062/507 (βλ. VIIID 1), 1335/606 (βλ. VIIIB 1) και 1476/655 (βλ. VIIIC 1). Η επιστολή αυτή αφορά στους φοιτητές Κωνσταντίνο Πηχέοντα από τη Μακεδονία - υπότροφο Τρ. Κριεζή, Γεώργιο Α. Μέγα από τη Σιάτιστα - υπότροφο Παπαδάκη, Πολύδωρο Παπαχριστόπουλο από τη Θράκη - υπότροφο Π. Νικολάου, Γεώργιο Ν. Οικονόμου από τα Ιωάννινα - υπότροφο Παπαδάκη, Ιωάννη Μ. Λουλάκη από την Κρήτη - υπότροφο Μανούση, Ι. Κωνστανταράκη από την Κρήτη - υπότροφο Παπαδάκη, Ηρακλή Δημάδη από τη Μακεδονία - υπότροφο Ι. Βαρύκα και Κωνσταντίνο Α. Αλεξίου από τη Μακεδονία - υπότροφο Μανούση. Οι φοιτητές αυτοί στη συνέχεια υπογράφουν με μαύρη μελάνη βεβαίωση ότι πράγματι έλαβαν πίσω τα χρήματα αυτά από τις υποτροφίες τους. Οι βεβαιώσεις χρονολογούνται από τις 11.05.1909 ως τις 24.12.1909.
14. Πρόκειται για χειρόγραφο σημείωμα του φοιτητή Ιατρικής Αναστάσιου Κ. Χρηστίδη, με το οποίο βεβαιώνει ότι παρέλαβε 300 δραχμές από τον Σπυρίδωνα Μπαλτατζή ως οικονομική ενίσχυση για την αποπεράτωση των σπουδών του, ποσό που δεσμεύεται να επιστρέψει μαζί με το υπόλοιπο χρέος προς τον ευεργέτη του. Πρόκειται για χειρόγραφη επιστολή του Αναστάσιου Κ. Χρηστίδη προς τον Σπυρίδωνα Μπαλτατζή, με την οποία ζητά οικονομική ενίσχυση για τη συνέχιση και αποπεράτωση των σπουδών του. Είναι η δεύτερη επιστολή του φοιτητή προς τον εύπορο συμπατριώτη του (προηγείται χρονικά η επιστολή με κωδικό VIIC 2-5), στην οποία μάλιστα γίνεται πιο συγκεκριμένος αναφορικά στο ύψος του ποσού που ζητά να του χροηγείται ετησίως για τα προσεχή τέσσερα χρόνια, μέχρι να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Ο Χρηστίδης ζητά, λοιπόν, 300 δραχμές ετησίως, ενώ δεσμεύεται να αποπληρώσει το σύνολο του ποσού, δηλαδή 1.200 δραχμές, αφού αποφοιτήσει και αρχίσει να εργάζεται. Το ύφος και το περιεχόμενο της επιστολής μας επιτρέπει να υποθέσουμε ότι ο Μπαλτατζής απάντησε θετικά στο αίτημα του νεαρού φοιτητή ζητώντας του, ενδεχομένως, να γίνει πιο συγκεκριμένος αναφορικά στο αίτημά του. Η επιστολή περιέχεται σε γαλάζιο τυποποιημένο φάκελο μικρού μεγέθους που φέρει στα ρωσικά το λογότυπο της εταιρείας Μπαλτατζή (κωδικός VIIC 1).
15. Πρόκειται για χειρόγραφη επιστολή του Αναστάσιου Κ. Χρηστίδη προς τον Σπυρίδωνα Μπαλτατζή, με την οποία ζητά οικονομική ενίσχυση για τη συνέχιση και αποπεράτωση των σπουδών του. Ο δευτεροετής φοιτητής από τη Γοτίστη της Ηπείρου (κοντά στο Συράκο, τη γενέτειρα του Μπαλτατζή) εκθέτει στον εύπορο πατριώτη του το πρόβλημά του. Μετά το πέρας των γυμνασιακών του σπουδών και παρόλο που δεν διέθετε τους πόρους, ενεγράφη στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και κατόρθωσε να ολοκληρώσει το πρώτο έτος εργαζόμενος και σπουδάζοντας ταυτόχρονα. Οι ακαδημαϊκές υποχρεώσεις του δεύτερου έτους, ωστόσο, δεν του επιτρέπουν να συνεχίσει και για το λόγο αυτό ζητά την οικονομική συνδρομή του Μπαλτατζή. Είναι δε έτοιμος να παρουσιάσει αποδεικτικά της παρουσίας και επιμέλειάς του στα μαθήματα από τους καθηγητές της Ιατρικής, καθώς και να επιστρέψει τα χρήματα, ενώ παρακαλεί για απάντηση, έστω σύντομη, στο αίτημά του. Στο τέλος του κειμένου είναι σημειωμένοι αριθμοί με μολύβι, πιθανότατα υπολογισμοί του Μπαλτατζή σχετικά με το ύψος των χρημάτων που είναι διατεθειμένος να διαθέσει για τις σπουδές του φοιτητή, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται στις 1.050 δραχμές. Η επιστολή περιέχεται σε γαλάζιο τυποποιημένο φάκελο μικρού μεγέθους που φέρει στα ρωσικά το λογότυπο της εταιρείας Μπαλτατζή (κωδικός VIIC 1).
16. Πρόκειται για χειρόγραφο επίσημο έγγραφο των λιμενικών αρχών Σύρου, βάσει του οποίου ο κεντρικός λιμενάρχης του νησιού βεβαιώνει πως το ατμόπλοιο "Λούλα", 1562 τόνων και εγγεγραμμένο στα νηολόγια του νησιού με Α/Α 852, ανήκει κατά 1% στο Εθνικό Πανεπιστήμιο ως μέρος του κληροδοτήματος Μπαλτατζή. Το κείμενο συνυπογράφει ο γραμματέας Γ. Ανδρούτσος (βλ και έγγραφα με κωδικό IK 1 και IH 1). Συμβαλλόμενοι οι: Ι. Καφετζόπουλος (κεντρικός λιμενάρχης Σύρου) και Γ. Ανδρούτσος (γραμματέας).
17. Πρόκειται για δακτυλόγραφη επιστολή του Πρύτανη του Εθνικού Πανεπιστημίου Μιχαήλ Κατσαρά προς τον ταμία του Πανεπιστημίου Δημήτριο Λιβαδά, με την οποία τον ενημερώνει ότι η Σύγκλητος ψήφισε τη χορήγηση έκτκατης πίστωσης ύψους 5.000 δραχμών για τη μετακομιδή του εκλιπόντος ευεργέτη Σπυρίδωνος Μπαλτατζή στη γενέτειρά του Συράκο, ποσό που πρέπει να καταβληθεί στον αρχειοφύλακα του Πανεπιστημίου Δημ. Μαγκουρέα (στον οποίο ανατέθηκε να συνοδεύεσει τη σορό) έναντι απόδειξης παραλαβής του. Κάτω από το δακτυλογραφημένο κείμενο υπάρχει σημείωση του Πρύτανη, στην οποία αναφέρει το ποσό των 3.000 δραχμών.

Το αρχείο του μεγάλου ευεργέτη Σπ. Μπαλτατζή στο Συρράκο

Ο Σπυρίδων Μπαλτατζής

700 περίπου έγγραφα που ψηφιοποιήθηκαν απ' το  Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, στα χέρια των Συρρακιωτών.


Άμεσα θα πρέπει να οριστεί επιτροπή για την μελέτη και αξιολόγηση των  εγγράφων του 19ου αι. και να εμπλουτιστεί το Μουσείο του Συρράκου με τον ανεκτίμητο αυτό "θησαυρό"



Αναμφισβήτητα ένας απ’ τους μεγαλύτερους ευεργέτες του Συρράκου είναι ο εφοπλιστής Σπύρος Μπαλτατζής. Ο μεγάλος Συρρακιώτης ευεργέτης, ο γιός του αγωγιάτη,  ο οποίος ασχολήθηκε με το εμπόριο και τα περισσότερα χρόνια της ζωής του τα έζησε στην Οδησσό της Ρωσίας όπου και μεγαλούργησε τον 19^ο αιώνα και δημιούργησε κολοσσιαία περιουσία.

Ειδικό αφιέρωμα του sirrakiotis.blogspot στον μεγάλο Ευεργέτη Σπυρίδωνα Μπαλτατζή, μπορείτε να διαβάσετε και στο:http://sirrakiotis.blogspot.com/2011/10/blog-post_18.html

Στις 17 Οκτωβρίου 1907 συντάσσει την διαθήκη του.

Ορίζει κληρονόμο του και εκτελεστή της διαθήκης το Εθνικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και κληροδόχο την Κοινότητα  Συρράκου, στην οποία κληροδοτεί την οικία του στην Πρέβεζα με τον όρο από τα εισοδήματά της να προικίζονται κάθε χρόνο τρία φτωχά κορίτσια απ’ το Συρράκο. Πολλές και πολλοί από τους σύγχρονες-ους Συρρακιώτισσες-τες θα πρέπει να τον ευγνωμονούν γιατί επί πολλά έτη, με δικά του χρήματα μέσω των κληροδοτημάτων του έχουν σπουδάσει ή έχουν τύχει προίκας, μετά από συμμετοχή στην λεγόμενη «λάσα».

Πολλά έργα στο Συρράκο ακόμη και σήμερα γίνονται από τα χρήματά του ( ακίνητη περιουσία).

Απόσπασμα απ’ την διαθήκη του Ευεργέτη μπορείτε να διαβάσετε στο: 

http://sirrakiotis.blogspot.com/2011/10/blog-post_22.html

Πρόσφατα το Εθνικό Καποδιστριακό ίδρυμα, ψηφιοποίησε πολλά απ’ τα έγγραφα του μεγάλου ευεργέτη που σώζονται και αποκαλύπτουν πολλά στοιχεία απ’ την προσωπική του ζωή αλλά και απ’ τις εμπορικές του συναλλαγές

Προσφέρει δε στον ερευνητή την ευκαιρία να εξαγάγει πολύτιμα συμπεράσματα για την ιστορία της ελληνικής ναυτιλίας, του παροικιακού ελληνισμού, των εμπορικών πρακτικών, της οικονομίας.

Αυτή την στιγμή υπάρχουν στο Μουσείο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών  πρωτότυπα έγγραφα του Σπυρίδωνος Μπαλτατζή.

Ο Μπαλτατζής κληροδότησε με χειρόγραφη διαθήκη του (ημερομηνία 17.10.1907) το σύνολο της προσωπικής του περιουσίας στο Πανεπιστήμιο, ύψους περίπου 700.000 δραχμών (υπέρογκο ποσό για την εποχή) βάσει ισολογισμού, που συνέταξε ο ίδιος και περιέχεται επίσης στη διαθήκη. Το αρχείο Μπαλτατζή περιήλθε στην κατοχή του Πανεπιστημίου ως μέρος της ομώνυμης κληρονομιάς.

Το αρχείο που ψηφιοποιήθηκε περιλαμβάνει ένα σύνολο 700 περίπου εγγράφων.

Απαντώνται τραπεζικά βιβλιάρια, μηνυτήριες αναφορές, δικαστικά έγγραφα, ασφαλιστήρια, εγγυητικές επιστολές και άλλου είδους τραπεζικά έγγραφα από πιστωτικά ιδρύματα της Ελλάδας, της Οθωμανικής και της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Πρόσφατα ο Δήμαρχος Βορείων Τζουμέρκων κος Γιάννης Σεντελές με έγγραφό του ζήτησε απ’ το Πανεπιστήμιο Αθηνών να του αποσταλούν αντίγραφα των εγγράφων του μεγάλου ευεργέτη και ήδη έχει στα χέρια του όλα τα ψηφιοποιημένα έγγραφα. Αυτό που μένει είναι να οριστεί επιτροπή που θα αξιολογήσει όλον αυτό τον «θησαυρό» και αφού ανατυπωθούν να καταλάβουν περίοπτη θέση στα μουσεία του Συρράκου.

Παρακάτω σας παραθέτουμε την αλληλογραφία του Δημάρχου με το Πανεπιστήμιο Αθηνών για την αποστολή των αντιγράφων των εγγράφων του Μπαλτατζή.

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ		Πράμαντα,  14/12/2011 Αριθ.  Πρωτ: 12445
		ΠΡΟΣ: Τον Πρύτανη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Καθηγητή κ. Θεοδόσιο Πελεγρίνη Πανεπιστημίου 30 Κοιν.: κ. Ιωάννη Καρανικόλη, Μουσείο Ιστορίας Πανεπιστημίου Αθηνών Θόλου 5 Πλάκα

Παρακαλώ να ικανοποιήσετε το αίτημά μας και να χορηγήσετε στη βιβλιοθήκη της Τ.Κ. Συρράκου του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων, ένα αντίγραφο του αρχείου του Σπύρου Μπαλτατζή σε ηλεκτρονική μορφή και ότι τεκμηριωμένα έχει αποδειχθεί από το αρχείο αυτό.

Η Τοπική Κοινότητα Συρράκου είναι η γενέτειρα του ευεργέτη Σπύρου Μπαλτατζη.

 

Με τιμή

Ο Δήμαρχος

 

Ιωάννης Α. Σεντελές

Λίνα Τσαλδάρη - Λάμπρου. Η πρώτη Ελληνίδα υπουργός, που κατάγονταν απ' τους Καλαρρύτες του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων

Η Λίνα Τσαλδάρη - Λάμπρου

Η Λίνα Τσαλδάρη - Λάμπρου, ή Τσαλδάραινα, όπως την αποκαλούσε η Πηνελόπη Δέλτα, ήταν η πρώτη γυναίκα που έγινε ποτέ υπουργός στην Ελλάδα. Είχε γίνει υπουργός το 1956 στη δεύτερη διακυβέρνηση του Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή. 

Ανέλαβε καθήκοντα 29 Φεβρουαρίου 1956 και παρέμεινε έως τις 5 Μαρτίου 1958.




Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1887 και ήταν κόρη του ιστορικού και Πρωθυπουργού της Ελλάδος Σπυρίδωνα Λάμπρου που έλκυε την καταγωγή του απ’ το χωριό Καλαρρύτες του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων. 

ΔΕΣ ΕΔΩ:http://sirrakiotis.blogspot.com/2011/04/blog-post_30.html

Έχει συνδέσει το όνομα της με τους αγώνες για ισότητα των δυο φύλων και για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών. Ήταν γυναίκα του Παναγή Τσαλδάρη που διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας και ο οποίος ήταν ένας από τους μεγαλύτερους αντιπάλους του Βενιζέλου.
Ανέπτυξε σημαντική κοινωνική δράση, ιδιαίτερα στις δύσκολες ώρες της Κατοχής, αλλά και αργότερα, μέχρι την είσοδό της στην πολιτική. Εξελέγη βουλευτής με την ΕΡΕ υπό τον Κ. Καραμανλή το 1956, στις πρώτες βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα κατά τις οποίες ψήφισε και ο γυναικείος πληθυσμός.
Ως Υπουργός Κοινωνικής Προνοίας ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα, τόσο για την βελτίωση της κοινωνικής μέριμνας, όσο και της αναβάθμισης του ρόλου της γυναίκας στην ελληνική κοινωνία. Διετέλεσε μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ το 1955 και το 1958. Εξελέγη επίσης βουλευτής το 1958, και πάλι με την ΕΡΕ.
Το έτος 1952 η Λίνα Τσαλδάρη εκπροσωπεί την Ελλάδα στην "Επιτροπή της Θέσης της Γυναίκας" του ΟΗΕ που πίεζε προς την κατεύθυνση της ισότητας.

Η Ελληνική Βουλή ψηφίζει το νόμο 2159/1952 που παραχωρεί ίσα πολιτικά δικαιώματα στις γυναίκες. Ωστόσο αναστέλλεται το δικαίωμα αυτό για τις προσεχείς εκλογές. Ανισότητες όμως σε πολλά επίπεδα της δημόσιας παραμένουν και ο "Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας" αγωνίζεται για ισότιμες θεσμικές παρεμβάσεις.
Η Πηνελόπη Δέλτα, που ήταν φανατική Βενιζελικιά, αντιπαθούσε έντονα τη Λίνα Τσαλδάρη και την θεωρούσε υπεύθυνη και υποκινητή της απόπειρας δολοφονίας  κατά του Βενιζέλου στις 6 Ιουνίου 1933.
Η απόπειρα αυτή κατά του Βενιζέλου είχε γίνει από αστυνομικούς που ακολούθησαν το αμάξι του Βενιζέλου από το σπίτι των Δέλτα στην Κηφισιά όπου είχαν πάει για δείπνο ο Βενιζέλος και η γυναίκα του.  Οι δρόμοι της περιοχής είχαν κλείσει σκόπιμα από την αστυνομία και μόνο το αυτοκίνητο του Βενιζέλου κυλούσε στους δρόμους. Με ένα άλλο αμάξι πρόβαλαν στο δρόμο και ανάγκασαν τον οδηγό του Βενιζέλου να σταματήσει το αμάξι και τότε βρήκαν ευκαιρία να πυροβολήσουν. Ο Βενιζέλος δεν τραυματίστηκε, αλλά τραυματίστηκε η γυναίκα του και ο οδηγός του και σκοτώθηκε ένας ακόλουθός του. Από την ηρωική αντίδραση του οδηγού οι φονιάδες τα βρήκαν σκούρα και δεν ολοκλήρωσαν το έργο τους.

Επίσκεψη στην Άγκυρα του πρωθυπουργού Παναγή Τσαλδάρη τον Σεπτέμβριο 1933. Από αριστερά η πρώτη κυρία Λίνα Τσαλδάρη, ο πρωθυπουργός Ισμέτ Ινονού, ο πρωθυπουργός Παναγής Τσαλδάρης και ο υπουργός Εξωτερικών Δ. Μάξιμος.

Η Δέλτα πίστευε ότι η Λίνα Τσαλδάρη καθότι ήθελε να δεί το συζυγό της πρωθυπουργό, γνώριζε για την απόπειρα και βοήθησε σε αυτήν και ίσως και να την οργάνωσε.  Οι φήμες αυτές κυκλοφόρησαν έντονα τότε στους κύκλους της Αθήνας αλλά παρέμειναν απλά φήμες. Επιπλέον, όπως προαναφέραμε, μετέπειτα η Λίνα Τσαλδάρη έγινε βουλευτής και υπουργός που εργάστηκε σκληρά στα πόστα της.
Πέθανε από εγκεφαλικό επεισόδιο, μία ημέρα πριν τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών του 1981, στις 17 Οκτωβρίου.
Αρχειακή συλλογή Λίνας Τσαλδάρη
Το αρχείο της Λίνας Τσαλδάρη περιήλθε στο Ίδρυμα "Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής" με δωρεά της Ε. Μαλάμου. Καλύπτει τη χρονική περίοδο από το 1914 έως το 1981 και αποτελείται από 56 φακέλους και ένα κουτί, στο οποίο εμπεριέχονται οι τιμητικές της διακρίσεις.
Το αρχείο περιέχει σημαντικά στοιχεία που συντελούν στη διαφώτιση σημαντικών πτυχών της πολιτικής και κοινωνικής ζωής της σύγχρονης Ελλάδος.
Το αρχείο συγκροτείται από τις ακόλουθες βασικές ενότητες:

• την προσωπική αλληλογραφία της πρώτης ελληνίδας υπουργού,

• αποκόμματα εφημερίδων που αναφέρονται στην κοινωνική της δράση και σε θέματα κοινωνικής πρόνοιας στην Ελλάδα.

Μέσα από το αρχειακό υλικό σκιαγραφείται η δράση της στον τομέα της διεκδίκησης και κατοχύρωσης των γυναικείων δικαιωμάτων στην Ελλάδα και στο διεθνή χώρο, της προστασίας του παιδιού, της συμμετοχής της στις Γενικές Συνελεύσεις του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και της δραστηριοποίησης της για την διεθνή προβολή του κυπριακού ζητήματος. Τέλος, ιδιαίτερη ενότητα αποτελούν Εφημερίδες των Συζητήσεων της Βουλής, υπηρεσιακά έγγραφα του Υπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, σφραγίδες και φωτογραφίες.

Η πρώτη πορεία αντίδρασης Πανελλαδικά κατά της χούντας στα Γιάννενα!!!

Λίγοι ίσως γνωρίζουν ότι η πρώτη αντιχουντική  πορεία Πανελλαδικά κατά των Συνταγματαρχών της Χούντας του Παπαδόπουλου, έγινε στα Γιάννενα αμέσως μετά την βίαιη κατάληψη της εξουσίας απ’ τον Παπαδόπουλο.

Δύο απ’ τους πρωταγωνιστές της αντιδικτατορικής δράσης στα Γιάννενα, ήταν η Συρρακιώτισσα Βούλα Σκαμνέλου και ο μετέπειτα σύζυγός της Γιώργος Μάκης που κατάγεται απ’ το έτερο Βλαχόφωνο χωριό του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων, το Βαθύπεδο

Αλλά ας δούμε τι λένε οι δυό απ’ τους πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης σε συνέντευξή τους στον Νίκο Ρούμπο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ» ανήμερα της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 2007.

Βούλα Σκαμνέλου "Οι ασφαλίτες μάς παρακολουθούσαν στενά και μας απειλούσαν"

Η αντιστασιακή δράση στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων συνδέεται με δύο εμβληματικές μορφές, των φοιτητών Πόπης Βουτσινά και Νίκου Ράπτη, που συνελήφθησαν πριν από την εξέγερση του Πολυτεχνείου, βασανίστηκαν άγρια, δεν μίλησαν καθόλου και έφυγαν νωρίς από τη ζωή, μας είπαν η Βούλα Σκαμνέλου και ο Γιώργος Μάκης.

Φοιτήτρια της Φιλοσοφικής στα Γιάννενα η Βούλα Σκαμνέλου ξετυλίγει το κουβάρι των γεγονότων που οδήγησαν στα γεγονότα του Πολυτεχνείου.

Από αριστερή οικογένεια, κόρη αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, με το που πέρασε στο Πανεπιστήμιο το 1969 ήρθε σε επαφή με συμφοιτητές της, επίσης με αριστερή καταγωγή, και θυμάται:

«Αρχισαν να δημιουργούνται μικροί πυρήνες φοιτητών, που είχαν κοινό χαρακτηριστικό την αριστερή προέλευση, και ασχολούμασταν με τον πολιτισμό.

Η πιο συνειδητοποιημένη από όλους ήταν η Πόπη Βουτσινά, από τη Λευκάδα, φοιτήτρια της Φιλοσοφικής στο ίδιο έτος, μια πολύ ωραία και γοητευτική κοπέλα που συνδύαζε την ομορφιά με την αγωνιστικότητα. Αυτή πρωταγωνιστεί και γίνεται η ψυχή του φοιτητικού κινήματος.

Το φθινόπωρο του 1972 τοιχοκόλλησε στο Πανεπιστήμιο ένα χαρτί με το οποίο ζητούσε να παραταθεί η προθεσμία εγγραφής των φοιτητών. Οχι μόνο δεν έγινε δεκτό το αίτημά της, αλλά την κάλεσαν σε απολογία και την παρέπεμψαν στο Πειθαρχικό. Το κείμενο της απολογίας της ήταν συγκλονιστικό.

Την ίδια εποχή ο φοιτητής Φιλολογίας Σταύρος Κουρεμένος σκίζει επιδεικτικά ένα ψηφοδέλτιο και παραπέμπεται κι αυτός στο Πειθαρχικό, ενώ νωρίτερα έχει παραπεμφθεί ο καθηγητής Φάνης Κακριδής.

Τον Φεβρουάριο του 1973 έγιναν τα πειθαρχικά για τη Βουτσινά και τον Κουρεμένο: περίπου 150 φοιτητές συγκεντρώνονται έξω από την αίθουσα συνεδρίασης για συμπαράσταση, φωνάζουν συνθήματα όπως "κάτω η χούντα", "θέλουμε δημοκρατία" και αυτή είναι μια πρώτη αντιδικτατορική διαδήλωση, καθώς βγήκαμε και στην πόλη και κάναμε πορεία. Δεν μας χτύπησαν, αλλά οι ασφαλίτες μάς παρακολουθούσαν στενά και μας απειλούσαν. Προγραμματίσαμε συγκέντρωση και για την επόμενη μέρα, αλλά την απαγόρεψαν και δεν έγινε.

Την άνοιξη του 1973 συγκεντρώσαμε 150 υπογραφές σε κείμενο με αίτημα τη σύγκληση γενικής συνέλευσης του συλλόγου. Η χούντα αντέδρασε με προσαγωγές στην Ασφάλεια, απειλές, συστάσεις και στράτευση φοιτητών.

Σημαντικό ρόλο εκείνη την περίοδο έπαιξαν τρία περιοδικά. "Σηματωρός", με εκδότη τον Παναγιώτη Νούτσο, η "Λέξις", με εκδότη τον Νίκο Μουλακάκη και η "Δοκιμασία" με εκδότη τον Γιάννη Δάλλα.

Ο Πέτρος Ευθυμίου ίδρυσε, μαζί με άλλους φοιτητές, κινηματογραφική λέσχη στα Γιάννενα και μας έφερνε νέα από την Αθήνα.

Ταυτόχρονα ήμασταν σε συνεχή επαφή με το αριστερό αντιστασιακό κίνημα στα Γιάννενα, που εκπροσωπούσαν ο Αλέκος Σόφης (η χούντα τον βρήκε δήμαρχο Ιωαννίνων το 1967 και τον φυλάκισε), ο Λαοκράτης Βάσσης, ο Γιώργος Μακρής, ο Γιώργος Μάκης, ο Λάκης Παπαϊωάννου κ.ά.

Η Πόπη Βουτσινά και ο Νίκος Ράπτης ταξίδεψαν αεροπορικώς στην Αθήνα. Στο αεροδρόμιο τούς συνέλαβαν άνδρες της ΕΣΑ, τους οδήγησαν στα κρατητήρια, όπου υπέστησαν άγρια βασανιστήρα, αλλά δεν λύγισαν, ούτε μίλησαν. Γι' αυτή τη στάση της ο Δημήτρης Μαρωνίτης είχε αποκαλέσει, αργότερα, τη Βουτσινά "Μικρή Αντιγόνη".

Μάθαμε τηλεφωνικά για την κατάληψη στο Πολυτεχνείο στην Αθήνα και νιώσαμε ότι κάτι έπρεπε να κάνουμε κι εμείς. Ολη τη νύχτα δεν κοιμηθήκαμε και αποφασίσαμε την επομένη το πρωί να κάνουμε συγκέντρωση συμπαράστασης. Δεν μας άφησαν να μπούμε στη Φιλοσοφική Σχολή, κλείδωσαν τις πόρτες και συγκεντρωθήκαμε απέξω φωνάζοντας αντιχουντικά συνθήματα και τραγουδώντας. Μας μίλησε ο Πέτρος Ευθυμίου και στη συνέχεια κάναμε πορεία στην πόλη.

Το βράδυ της ίδιας μέρας άρχισαν οι συλλήψεις.

Χτύπησαν το σπίτι μου αργά το βράδυ και ήρθε να με πιάσει ένας από τους χαφιέδες που με παρακολουθούσαν. Του άνοιξε ο πατέρας μου και ο χαφιές τού είπε: «Αν θέλεις να ξαναδείς την κόρη σου, να της πεις να τα μαρτυρήσει όλα».

Του πατέρα μου του βγήκε το αντάρτικο και αντιστασιακό πνεύμα και του απάντησε: "Κοίταξε να δεις: Αν της πειράξεις έστω και μία τρίχα από τα μαλλιά της, όπου και να πας, δεν πρόκειται να κρυφτείς. Θα σε βρω και αλίμονό σου".

Ημουν μαθήτρια στην πρώτη Λυκείου, όταν πήραν τον πατέρα μου για εξορία. Ηταν Μεγάλη Παρασκευή, ο πατέρας μου ήταν ράφτης, του έμειναν όλα τα κουστούμια απούλητα και δεν είχαμε δεκάρα τσακιστή στην οικογένεια.

Αυτή τη φορά έπιασαν εμένα. Με πήγαν στην Ασφάλεια, με απείλησαν "αν δεν μας πεις, θα σε πάμε στην ΕΣΑ και θα πάθεις ό,τι έπαθε η Βουτσινά", με κράτησαν όλη τη νύχτα και το πρωί με άφησαν ελεύθερη.

Σκέφτομαι το φόβο που ένιωσα ερχόμενη αντιμέτωπη με έναν μηχανισμό που μπορεί να σε συλλαμβάνει, να σε απειλεί και να σε συντρίβει».

Γιώργος Μάκης «Νιώσαμε ότι κάτι έπρεπε να κάνουμε κι εμείς»

Ο Γιώργος Μάκης ήταν ο σύνδεσμος του αντιστασιακού κινήματος των Ιωαννίνων με τους καθηγητές και τους φοιτητές του Πανεπιστημίου.

Το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967 τον βρήκε στα Γιάννενα. Ηθελε ένα μάθημα να πάρει πτυχίο της Νομικής στην Αθήνα, ήταν πρόεδρος του Πανηπειρωτικού Συλλόγου Φοιτητών Αθηνών και θυμάται:

«Στις 11 το πρωί της 21ης Απριλίου 1967 έγινε η πρώτη αντιχουντική διαδήλωση, σε πανελλαδικό επίπεδο, στα Γιάννενα. Κάναμε πορεία από το Πανεπιστήμιο μέχρι την κεντρική πλατεία, τραγουδήσαμε "πότε θα κάνει ξαστεριά" και τον Εθνικό Υμνο και διαλυθήκαμε γρήγορα γιατί μας είχαν περικυκλώσει οι ασφαλίτες. Από τους διοργανωτές ήμασταν εγώ και ο Λαοκράτης Βάσσης, φοιτητής στη Φιλοσοφική Ιωαννίνων τότε. Το ίδιο βράδυ μάς έπιασαν και τους δύο, όπως και τον Αλέκο Σόφη. Πέρασα τέσσερα στρατοδικεία και με πήγαν στις Φυλακές Ιωαννίνων, Τρικάλων και Αβέρωφ.

Το 1971 επέστρεψα στα Γιάννενα, δικηγόρος πλέον, και πιάσαμε τις παλιές παρέες. Στα γεγονότα του Πολυτεχνείου ο Αλέκος Σόφης ήταν στην Αθήνα και κάθε δέκα λεπτά μού τηλεφωνούσε και μου έβαζε να ακούσω τον ραδιοφωνικό σταθμό των εξεγερμένων φοιτητών. Εμαθα τι συνέβαινε και προέτρεψα τους φοιτητές στα Γιάννενα να κάνουν κάτι και αυτοί.

Ηθελα τόσο πολύ να πάω στην Αθήνα, που τα ξημερώματα ξεκινήσαμε με το αυτοκίνητό μου, μαζί με τον μακαρίτη Μπιστικίδη. Μόλις φτάσαμε περίπου δέκα χιλιόμετρα έξω από τα Γιάννενα μάθαμε ότι κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος, απαγορεύτηκε κάθε μετακίνηση και γυρίσαμε πίσω».

Ο Γιώργος Μάκης και η Βούλα Σκαμνέλου γνωρίζονταν οικογενειακά από μικρά παιδιά. Οταν τον συνέλαβαν το 1967, μαθήτρια η Βούλα είχε περάσει έξω από τις φυλακές και είχε φωνάξει «κρατάτε παιδιά, σας αγαπώ». Στη διάρκεια των σπουδών της γνωρίστηκαν περισσότερο, αφού ο Γιώργος λειτουργούσε ως σύνδεσμος και λίγο αργότερα μετά την εξέγερση του Πολυτεχνείου παντρεύτηκαν.

Κάθε χρόνο τέτοια εποχή αντιστασιακοί των Ιωαννίνων συναντώνται και μαθαίνουν νέα πράγματα. Με τέτοια ευκολία, όπως στη συζήτηση που είχαμε με τον Γιώργο Μάκη στα Γιάννενα, μας πλησίασε ο συνταξιούχος δάσκαλος Γρηγόρης Μαργώνης και μας διηγήθηκε πώς η χούντα τον απέβαλε από την Παιδαγωγική Σχολή το 1967.

Αφιερωμένο επετειακά ...

Τιμή και δόξα 

σε όλους αυτούς, που προασπίστηκαν 

τα ιερά χώματα της πατρίδος μας...

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ !!!

Πως ο μεγάλος ευεργέτης Σπ. Μπαλτατζής, συνέβαλλε και αυτός στο να παραμείνει το Συρράκο «αλώβητο» απ’ την Ρουμάνικη προπαγάνδα

 «Όταν αποβιώσουν πάντες οι κληροδοτούμενοι, τότε παραγγέλω τον κληρονόμον (Ελληνικόν Εθνικόν Πανεπιστήμιον) ίνα ιδρύση σχολήν εν Συρράκω, παραλαμβάνων διδασκάλους ίνα διδάσκηται η Ελληνική γλώσσα μέχρι της δευτέρας Γυμνασίου, και κατόπιν δύο τάξεις εμπορικών μαθημάτων. Εκτός της Ελληνικής γλώσσης παραγγέλω όπως, εφ’ όσον η Ήπειρος θα μένη υπόδουλος εις την Τουρκίαν, διδάσκηται η Τουρκική γλώσσα συγχρόνως μετά της Ελληνικής. Υπολογίζω δε ότι αι εκ των τόκων της περιουσίας μου πρόσοδοι θα επαρκέσουν όπως συγχρόνως θα διδάσκηται και η Γαλλική και Αγγλική γλώσσα. Και επειδή είναι άγνωστον οποία θα είναι κατά την τελευτήν μου η περιουσία μου, παραγγέλλω από τούδε, όπως εν περιπτώσει καθ’ ήν αξιωθώ να αυξήσω ταύτην, εις τρόπον ώστε οι πρόσοδοι να επαρκούν προς κατάρτισιν της πλήρους Εμπορικής Σχολής και να περισσεύουν, εν τοιαύτη περιπτώσει θέλω ο κληρονόμος μου να ιδρύσει Επαγγελματικήν Σχολήν.

Ενί λόγω θα εννοήση ο κληρονόμος μου ότι επιθυμώ ίνα αι πρόσοδοι της περιουσίας μου χρησιμοποιηθούν όλαι υπέρ της γενετείρας μου, και επειδή το βραχώδες εκείνο χωρίον είναι άγονον, φρονώ ότι καταρτίζων τους νέους αξίους ίνα ξενιτευόμενοι καταλάβουν θέσεις εν τω εμπορίω και προκόψουν, και συνιστώ να μην εγκαταλείψουν και λησμονήσουν αυτήν.

Συνάμα δηλώ ότι ουδέποτε εννοώ να γίνει δεκτή η Ρωμουνική γλώσσα εν Συρράκω. Διότι καίτοι δεν εξηκριβώθη εισέτι η ρίζα των Κουτσοβλάχων, δύναμαι να παραδεχθώ κάθε άλλην Εθνότητα, ουδέποτε την Ρωμουνικήν.

……………………………………………………………………………......................

Το εκκλησάκι του Αϊ Γιώργη που στο

πίσω μέρος του υπάρχει ο τάφος του ευεργέτη.

Πίσω αριστερά το Συρράκο

ενώ απέναντι διακρίνονται οι Καλαρρύτες

Εν τέλει παραγγέλω τον κληρονόμον μου, ίνα μετά τον θάνατόν μου αποστείλει αμέσως το λείψανόν μου εις το Συρράκον ίνα ενταφιασθή εις τον Άγιον Γεώργιον όπισθεν της εκκλησίας, ένθα από τούδε παρήγγειλα εις την Κοινότηταν χώρον διά τον ιδικόν μου τάφον και τον του αδερφού Κων/τίνου ον εξέθαψα εκ Παλέρμου της Σικελίας ύστερον από δέκα επτά έτη.

Επιθυμώ εκείθεν να επιτηρώ τους συμπολίτας μου κατά πόσον ευσυνειδήτως θα συμμορφώνονται με τας θελήσεις μου.

Εν Αθήναις και εν τη άνω οικία τη 17^η Οκ/βρίου 1907»

Το παραπάνω αποτελεί απόσπασμα της διαθήκης που άφησε ο μεγάλος ευεργέτης του Συρράκου Σπυρίδων Μπαλτατζής (ΔΕΣ ΕΔΩ) και η οποία και συντάχθηκε το έτος 1907.

Ήδη είχε ξεκινήσει προ πολλού η Ρουμάνικη προπαγάνδα στους Έλληνες Βλαχόφωνους.

Το 1880 λειτουργούσαν 24 ρουμανικά σχολεία στον Ελλαδικό χώρο, ημιγυμνάσιο στο Κρούσοβο και γυμνάσιο στο Μοναστήρι. Το 1899 προστέθηκαν Γυμνάσια στα Γιάννενα και τα Γρεβενά, και Εμπορική Σχολή στην Θεσσαλονίκη. Τον ίδιο χρόνο τα σχολεία έφθασαν τα 90.

Κάθε οικογένεια που έστελνε μαθητή σε ρουμανικό σχολείο επιδοτούνταν μηνιαίως με μία χρυσή λίρα Τουρκίας, ποσό ικανό να εξασφαλίσει τα απαραίτητα σε μία αγροτική οικογένεια. Επίσης είχαν δωρεάν ρουχισμό και περίθαλψη. Βέβαια στην πραγματικότητα πολλοί γονείς έστελναν τα παιδιά τους είτε για το επίδομα μόνο, είτε για να εξασφαλίσουν καλές σχέσεις πριν την απελευθέρωση του 1912-1913 και με αυτή την πλευρά. Οι Ρουμάνοι έφθασαν στο σημείο να εξαγοράσουν και τις επιστημονικές υπηρεσίες του Γερμανού καθηγητή Weigand για να ενισχύσουν την θεωρία τους. Η επίμονη αυτή προβολή της επίπλαστης επιστημονικής επιχειρηματολογίας πείθει τους Τούρκους, και στις 22-5-1905 ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ με τον περίφημο «ιραδέ» υποκύπτει στις πιέσεις των Μεγάλων Δυνάμεων και αναγνωρίζει Ρουμανική εθνότητα στην Μακεδονία, Θεσσαλία & Ήπειρο.

 Έτσι φθάνουμε στον Σεπτέμβριο του 1905 οπότε και διακόπτονται οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – Ρουμανίας και τίθεται υπό διωγμόν η ακμάζουσα στην Ρουμανία Ελληνική παροικία. Μέχρι το 1911 τα γεγονότα ήταν επώδυνα και περιελάμβαναν απελάσεις Ελλήνων, κλείσιμο σχολείων, κατάσχεση περιουσιών κτλ.

Συρράκο 1908

 Οι Συρρακιώτες λοιπόν «τιμώντας» κατά κάποιον τρόπο και τον ευεργέτη τους, ουδέποτε δέχθηκαν να ιδρυθεί ρουμάνικο σχολείο στο χωριό τους. Και έμειναν «αλώβητοι» απ’ την προπαγάνδα, ακόμη και όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος το 1913 (αμέσως μετά την απελευθέρωση του Συρράκου -23 Νοέμβρη του 1912-), αναγνώρισε ρουμάνικη μειονότητα στην Ελλάδα και της παραχώρησε ιδιαίτερα σχολικά και εκκλησιαστικά προνόμια

Την Τρίτη 25 Οκτωβρίου 2011 στο sirrakiotis.blogspot.com:

Τι αναφέρει ο ευεργέτης στην διαθήκη του για την διαχείρηση της περιουσίας του. ποιούς ορίζει για κληρονόμους του και τι γίνεται με την διαχείρησή της.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, η Ρουμάνικη προπαγάνδα και το ..."Πριγκιπάτο των Βλάχων".

Βλαχόφωνοι Έλληνες

Το 1913 η πατρίδα μας βρίσκεται με τον Ελευθέριο. Βενιζέλο στην εξουσία ο οποίος αναζητώντας στηρίγματα και συμμάχους για την πολιτική του αποφάσισε να δώσει και επίσημα στην Ρουμανία αυτά που είχε κερδίσει ντε φάκτο, για να εξασφαλίσει την υποστήριξή της σε άλλα σημαντικά εθνικά θέματα.
Συγκεκριμένα προσπαθώντας να κερδίσει την ευμένεια της Ρουμανίας μια και η Ελλάδα αντιμετώπιζε σοβαρές πιέσεις στο θέμα της προσάρτησης της Ηπείρου και στο Κρητικό θέμα, και επιπλέον χρειάζονταν τη συμμετοχή της Ρουμανίας στη συμμαχία που είχε συνάψει με τη Σερβία εναντίον της Βουλγαρίας, αναγνώρισε ρουμάνικη μειονότητα στην Ελλάδα και της παραχώρησε ιδιαίτερα σχολικά και εκκλησιαστικά προνόμια. Συγκεκριμένα στις 15/5/1913 ο Έλληνας πρέσβης στο Βουκουρέστι ανακοινώνει ότι σε αντάλλαγμα της συμμαχίας των δύο χωρών επιτρέπεται η χρήση της γλώσσας τους και παραχωρείται σε αυτούς «πλήρη ελευθερία» στα σχολεία και τις εκκλησίες των κουτσόβλαχων της Μακεδονίας. Έτσι στις 18/7/1913 υπογράφεται η Συνθήκη του Βουκουρεστίου κατά την οποία η Βουλγαρία έχανε το μεγαλύτερο τμήμα της Μακεδονίας που το έπαιρναν η Ελλάδα και η Σερβία, και την Ανδριανούπολη και τις Σαράντα Εκκλησιές που έπαιρνε η Τουρκία. Η Βουλγαρία αντέδρασε στην παραχώρηση της Καβάλας στην Ελλάδα και η Ρουμανία απείλησε πως θα κυρίευε τη Σόφια. Έτσι η Ελλάδα κέρδισε την Ανατολική Μακεδονία και σαν σύνορο με την Ρουμανία ορίστηκε ο ποταμός Νέστος.

Ιδού ένα απόσπασμα της επιστολής του Βενιζέλου προς τον Ρουμάνο ομόλογο του Μαγιορέσκο:
«…Η Ελλάς συγκατατίθεται να παράσχη αυτονομίαν εις τας των κουτσοβλάχων σχολάς και εκκλησίας τας ευρισκομένας εν ταις μελλούσαις ελληνικές κτήσεσι και να επιτρέψη την σύστασιν επισκοπής διά τους κουτσοβλάχους τούτους, της Ρουμανικής Κυβερνήσεως δυναμένης να επιχορηγη υπό την επίβλεψην της Ελληνικής κυβερνήσεως τα ειρημένα ενεστώτα ή μέλλοντα θρησκευτικά και εκπαιδευτικά καθιδρύματα».

Τα παραπάνω προνόμια δεν ωφέλησαν τελικά ιδιαίτερα τη Ρουμανία, μια και η μεγάλη πλειοψηφία των Ελληνόβλαχων ενσωματώθηκε στο νέο ελληνικό κράτος, οι δε ρουμάνικες κοινότητες τοποθετήθηκαν στο περιθώριο της κοινωνίας των Ελλήνων και έσβησαν με τον καιρό από φυσικό θάνατο και μαρασμό.
Έτσι πλέον τελειώνει η πρώτη περίοδος του λεγόμενου κουτσοβλαχικού ζητήματος και αρχίζει η δεύτερη η οποία διαρκεί έως το 1944. Στο μεσοδιάστημα αυτό οι Ρουμάνοι και οι ρουμανίζοντες Ελληνόβλαχοι συνεχίζουν την προπαγάνδα τους ανενόχλητοι και νόμιμα. Πλέον επικεντρώνονται σε περιφερειακά κέντρα όπως τα Γρεβενά, η Βέροια και η Λάρισσα.
Αυτή την περίοδο εμφανίζεται και ο αυτοαποκαλούμενος εκπρόσωπος των Βλάχων της Νότιας Βαλκανικής Αλκιβιάδης Διαμάντης, δικηγόρος από την Λάρισα, με καταγωγή από την Σαμαρίνα. Αφού τελείωσε το Γυμνάσιο και υπηρέτησε στον στρατό, εγκαταστάθηκε στη Ρουμανία απ’ όπου επέστρεψε το 1917 και πρωτοστάτησε στη δημιουργία της Ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Πίνδου η οποία είχε διάρκεια μία ημέρα. Μετά την αποτυχία διέφυγε στην Αλβανία όπου και συνεργάστηκε με Ιταλούς αξιωματικούς. Τον συναντάμε πάλι το 1930 στην Αθήνα ως αντιπρόσωπο των ρουμάνικων πετρελαίων στην Ελλάδα. Με την κήρυξη του ελληνοϊταλικού πολέμου συνενώνεται με τα στρατεύματα του εχθρού και φέρει το παράσημο του «Ταξιάρχου του Ιταλικού Στέμματος», και τον αποκαλούν Κομεντατόρε.

Στον πόλεμο του ’40 η συμμετοχή των Βλάχων τόσο στην 8η Μεραρχία όσο και στα Συντάγματα Κοζάνης και Τρικάλων ήταν ηρωική όπως και των άλλων Ελλήνων. Όχι όμως και των Ρουμανιζόντων, κάποιοι εκ των οποίων κατηγορήθηκαν για κατασκοπεία υπέρ των Ιταλών. Μετά την πλήρη κατάληψη της χώρας εκδηλώνεται έντονη δραστηριότητα των Ρουμανιζόντων στα βλαχοχώρια με επίκεντρο την Λάρισα.
Η προπαγάνδα τους στηριζόταν στους παρακάτω άξονες:
1. Οι Βλάχοι ως Λατινογενής λαός συνδέονται άρρηκτα με τους Ιταλούς, άρα ανήκουν στους νικητές, δηλαδή στις δυνάμεις του Άξονα.
2. Ήρθε η ώρα να διορθωθούν οι αδικίες σε βάρος των Βλάχων και να σταματήσει και η καταπίεση από το ελληνικό κράτος.
3. Κινείται άμεσα η διαδικασία δημιουργίας ανεξάρτητου Βλάχικου κράτους (¨Πριγκιπάτο της Ηπείρου¨) που θα περιλαμβάνει την Δυτ. Μακεδονία, την Ήπειρο και την Θεσσαλία μέχρι τον Δομοκό. Για το σκοπό αυτό ιδρύθηκε στην Λάρισα με επικεφαλής τους Αλκ. Διαμάντη, Νικ. Ματούση και Βασ. Ραπουτίκα η «5η Ρωμαϊκή Λεγεώνα».

Βλάχικος γάμος στην Σαμαρίνα στις αρχές του αιώνα

 Ο Διαμάντης με την υποστήριξη του στρατηγού Ρουτζέρο, διοικητή της ιταλικής μεραρχίας «Φορλί» που είχε έδρα της τη Λάρισα, ίδρυσε την «Λεγεώνα», ένοπλο σώμα, κύριος σκοπός του οποίου, ήταν η ίδρυση Αυτόνομου Κουτσοβλαχικού Κράτους με τον τίτλο «Πριγκηπάτο της Πίνδου», που θα ενσωματονόταν μετά τη νίκη του Άξονα στη «Μεγάλη Ιταλία». Το σώμα αυτό των «Λεγεωνάριων» επανδρώθηκε με τα περικαθάρματα των πόλεων και της υπαίθρου, της Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας. Πάσης φύσεως λωποδύτες, καταδότες της αστυνομίας, κατσικοκλέφτες, ληστοτρόφοι κλπ, δελεάστηκαν από την προοπτική του πλιατσικολογήματος και της ατιμωρησίας, και κατατάχθηκαν στα αποσπάσματα που συγκροτήθηκαν στα Τρίκαλα, την Ελασσόνα, την Σαμαρίνα, τα Γρεβενά, το Μέτσοβο, την Καλαμπάκα, την Λάρισα, τα Φάρσαλα, τα οποία πλαισιώθηκαν με Ιταλούς στρατιώτες και Καραμπινιέρους.
Παρά τις υποσχέσεις για σημαντικές υλικές παροχές και παρά τις απειλές που συχνά συνοδεύτηκαν με κακοποιήσεις, ελάχιστοι Βλάχοι δελεάστηκαν. Ουσιαστικά από τις 140.000 περίπου Βλάχους (που το 1940 αποτελούσαν το 25% των κατοίκων της Θεσσαλίας) στη Λεγεώνα, στην μέγιστη ακμή της δεν θα καταταχθούν περισσότερα από 1000 άτομα, ένοπλα και άοπλα. Ο Διαμάντης περιόδευε συνεχώς τις περιοχές αυτές προπαγανδίζοντας την αναβίωση της «5ης ρωμαϊκής λεγεώνας» και προσπαθώντας να στρατολογήσει σ΄ αυτήν Βλάχους, χωρίς αποτέλεσμα. Αποτυχία σημείωσαν επίσης οι προσπάθειές του να εντάξει στις ένοπλες ομάδες του, Βλάχους αξιωματικούς του Ελληνικού Στρατού και άλλα εξέχοντα μέλη της θεσσαλικής κοινωνίας, βλαχικής καταγωγής.

Το 1941 ο Διαμάντης συναντάται με τον κατοχικό πρωθυπουργό τον (Βλάχο) Γεώργιο Τσολάκογλου και του θέτει τελείως παράλογα αιτήματα όπως το να διορίζονται όλοι οι νομάρχες και οι δήμαρχοι από κοινού με τον Διαμάντη, στις περιοχές αυτές να λειτουργούν μόνο βλάχικα (ρουμάνικα) σχολεία κλπ. Εν τω μεταξύ η δράση της Λεγεώνας με απειλές, εκβιασμούς, ξυλοδαρμούς και λεηλασίες στην Θεσσαλία και κύρια στις επαρχίες Τυρνάβου, Ελασσόνας, Αλμυρού και Βελεστίνου ήταν εξοντωτική για το σύνολο του πληθυσμού.
Στις 6 Ιανουαρίου 1942 με πρωτοβουλία του Ευάγγελου Αβέρωφ και των Νικ. Ράπτη, Δημ. Χατζηπύρου, Γ. Ρούσα, Χαρ. Τζήμα, Κίκα, Κατσιλέρου, Τάρη και άλλων, γίνεται μία δήλωση στην οποία τονίζεται η ελληνικότητα των Βλάχων και η οποία σηματοδοτεί την έναρξη της αντίστασης. Πέντε από τους παραπάνω μεταξύ τους και ο Αβέρωφ, συλλαμβάνονται και στέλνονται στην Ιταλία. Στις αρχές Ιουνίου ο Διαμάντης καλείται κατεπειγόντως και πηγαίνει στο Βουκουρέστι απ’ όπου δεν επέστρεψε ποτέ. Ούτε νεκρός. Οι Ρουμάνικες αρχές υποψιάστηκαν ότι ο Διαμάντης κατηύθυνε την όλη του προσπάθεια προς την Ιταλία, και όχι προς αυτούς, κάτι που δεν θα τους ευνοούσε να κυριαρχήσουν μόνοι τους στα Βαλκάνια. Γι αυτό λοιπόν αφαίρεσαν κάθε αξίωμα από το άλλοτε πειθήνιο όργανο τους.
 Η «ηγεσία του Πριγκηπάτου» δόθηκε απ’ τους Ιταλούς, στην Ουγγρική οικογένεια των Mιλβάνυι Τζεσνέγι, ως αναγνώριση από την Ιταλία της βοήθειας σε τρόφιμα που είχε παρέχει η οικογένεια αυτή στον Ιταλικό στρατό. Οι διάδοχοι της οικογένειας όμως,  δεν ενδιαφέρθηκαν ποτέ για τον «θρόνο» και δεν πάτησαν ποτέ το πόδι τους στη «χώρα» τους. Ωστόσο, κάποιοι στον Ελλαδικό χώρο διατεινόταν ότι ήταν εκπρόσωποί τους. Μετά τη λήξη της κατοχής, το Πριγκιπάτο, που ποτέ δεν είχε καμία απολύτως εξουσία, έπαψε και τυπικά να υπάρχει.
Ο Νικόλαος Ματούσης πηγαίνει στην Αθήνα και από κει στο Βουκουρέστι όπου λίγο αργότερα κλείνεται στη φυλακή στο νησί του Διαβόλου στον Δούναβη. Ξαφνικά το 1964 ο Ματούσης εκδίδεται στην Ελλάδα και «κηρύσσεται αθώος των αποδιδομένων αυτώ πράξεων». Το 1976 νέο δικαστήριο τον αποκαθιστά πλήρως και παίρνει πίσω τα πολιτικά του δικαιώματα. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι η ανάμειξή του στα γεγονότα του 1941-42 έγινε για εθνικό σκοπό μετά από εντολή του Ιωάννη Ράλλη, ώστε να πειστούν οι Ρουμάνοι να ασκήσουν πίεση στους Γερμανούς, ώστε να μην επιτραπεί η κάθοδος των Βουλγάρων την Θεσσαλονίκη. Η ιστορία δεν έχει ξεκαθαρίσει ακόμη την αλήθεια γύρω από αυτή την σκοτεινή και περίεργη υπόθεση.
Ο Βασ. Ραπουτίκας συνελήφθη από αντάρτες της αντίστασης και αφού διαποπέμφθηκε σε πολλά χωριά, εκτελέστηκε.